Wpis

Drugi zjazd kursu: historia Uniwersytetów Ludowych w Polsce

W dniach 28–30 sierpnia 2026 r. uczestnicy kursu dla nauczycieli Uniwersytetów Ludowych spotkali się w Uniwersytecie Ludowym Rzemiosła Artystycznego w Woli Sękowej. Tematem drugiego zjazdu była historia Uniwersytetów Ludowych w Polsce — od pierwszych inspiracji i przedwojennych początków, przez trudne lata wojny i okres powojenny, po współczesny ruch i powstanie Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych.

Program pozwolił spojrzeć na dzieje polskich UL z wielu perspektyw. Uczestnicy rozmawiali o początkach wiedzy Polaków o uniwersytetach ludowych oraz o ich rozwoju w dwudziestoleciu międzywojennym. Poznali także historię katolickich uniwersytetów ludowych, dzieje polskich UL w latach 1939–1948 i 1949–1989, a następnie przemiany po końcu PRL-u i drogę do powstania OSUL. Ważnym wątkiem była również najnowsza historia ruchu i jego związek z pedagogiką grundtvigiańską.

Zjazd rozpoczął się od wspomnień i wymiany doświadczeń dotyczących Uniwersytetu Ludowego we Wzdowie. W tej części udział wzięli Monika Wolańska, Beata Woroniec, Marian Duda i Krystyna Władyka. Zajęcia historyczne prowadził Tomasz Maliszewski, a temat katolickich uniwersytetów ludowych przybliżyła Małgorzata Rosalska.

Historia była obecna również poza salą zajęć. Podczas spaceru „Po woli po Woli”, prowadzonego przez Aleksandrę Karmelitę, uczestnicy poznawali społeczne archiwum historii mówionej. To spotkanie z opowieściami i pamięcią miejsca pokazało, jak ważne dla historii Uniwersytetów Ludowych są doświadczenia ludzi i lokalnych społeczności.

W programie znalazły się także zagadnienia związane z polskim ruchem ludowym i życiem społeczno-politycznym wsi. O tym temacie opowiedział dr Przemysław Misiołek, historyk i pracownik Muzeum Regionalnego w Jaśle. Dzieje Uniwersytetu Orkanowego w Gaci w latach 1932–1939 przedstawił Janusz Słyś — nauczyciel historii w Gaci Przeworskiej, pasjonat i badacz historii regionu oraz autor książek poświęconych tej tematyce.

Spotkanie połączyło wiedzę historyczną z rozmową, wspomnieniami i poznawaniem miejsca. Uczestnicy mogli dostrzec, jak różnorodne były drogi rozwoju polskich Uniwersytetów Ludowych i jak wiele doświadczeń składa się na ich dzisiejszą tożsamość. Takie spotkania pomagają lepiej rozumieć własne korzenie, a zarazem budują więzi między osobami, które dziś rozwijają ideę UL w różnych częściach Polski.

Drugi zjazd był kolejnym dowodem na to, że kurs to nie tylko zdobywanie wiedzy, lecz także wspólne odkrywanie wartości i tradycji, które łączą środowisko Uniwersytetów Ludowych. To wyjątkowa inicjatywa dla nauczycieli i edukatorów — pozwala poznać ruch UL od środka i zobaczyć, dlaczego jego historia, idea i sposób pracy nadal inspirują.

Zadanie publiczne pn. „Centrum Kształcenia i Doskonalenia Nauczycieli Uniwersytetów Ludowych” jest finansowane ze środków otrzymanych od Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.